အာဂံုေျဖဖို႕အတြက္ သင္တန္းဘယ္ကစတက္ၿပီး ဘာေတြေျဖရတာလဲ?

အဘိဓမၼာ (၇)က်မ္း
၁။ ဓမၼသဂၤဏီ (Classification of States)
၂။ ၀ိဘင္း (Book of Analysis)
၃။ ဓာတုကထာ (Book of Discourse on Elements)
၄။ ပုဂၢလပညတ္ (Book of Classification of Individuals)
၅။ ကထာ၀တၳဳ (Book on Points of Controversy)
၆။ ယမိုက္ (Book of Pairs)
၇။ ပ႒ာန္း (Book of Conditional Relations)

အဆိုပါ (၇)က်မ္းကို မသင္ၾကားမီ သင္ၾကားရာတြင္ လြယ္ကူေစရန္အတြက္ အရွင္အႏုရုဒၶါမေထရ္ ေရးသားျပဳစုခဲ့သည့္ အဘိဓမၼတၳသဂၤဟ (သၿဂိဳဟ္) ကို အရင္သင္ရေပသည္။ (သၿဂိဳဟ္သင္ၾကားရင္း အဘိဓမၼာက်မ္းမ်ားကို ပူးတြဲေလ့လာ ႏိုင္ပါသည္) လက္သန္းအရြယ္အစား ရိွသည့္ က်မ္းျဖစ္သည့္အတြက္ လက္သန္း အ႒ကထာဟု ေခၚဆိုၾကေလသည္။ အဘိဓမၼတၳသဂၤဟ (သၿဂိဳဟ္) အဓိပၸယ္မွာ အဘိဓမၼာ၏ အနက္အဓိပၸယ္မ်ားကို အက်ဥ္းခ်ံဳး၍ ယူရာက်မ္းဟု အဓိပၸယ္ရပါသည္။ သၿဂိဳဟ္က်မ္းသည္ အဘိဓမၼာ(၇)က်မ္းမွ မည္သည့္ က်မ္းကို ေကာက္ႏႈတ္ထားသည္ဟု ေျပာၾကား၍ မရႏိုင္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ စိတ္ပိုင္းတစ္ခုသည္ပင္ အဘိဓမၼာ(၇)က်မ္းမွ ေကာက္ႏႈတ္ထားသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ႏွစ္စဥ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ သာသာနာေရး၀န္ႀကီးဌာနက ႀကီးမွဴးက်င္းပသည့္ အဘိဓမၼာစာေမးပြဲမ်ားသည္ သၿဂိဳဟ္က်မ္း အခန္း(၉)ခန္းကို အပိုင္း(၃)ပိုင္းခြဲ၍ ေျဖဆိုေနၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ အခန္း(၉)ခန္းမွာ စိတ္
(Consciousness) ၊ ေစတသိက္ (Mental Factors) ၊ ပကိဏ္း (Miscellaneous) ၊ ၀ီထိ (Mental Process) ၊ ၀ီထိမုတ္ (Free of Mental Process) ၊ ရုပ္ (Matter) ၊ သမုစၥည္း (Categories) ၊ ပစၥည္း (Conditionality) ၊ ကမၼ႒ာန္း (Meditation subjects) ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။ အဘိဓမၼာ စာေျဖသူမ်ားသည္ ၀ီထိပိုင္းတြင္ အခက္အခဲ ၾကံဳေတြ႔ရေလ့ရိွပါသည္။ အဘိဓမၼာ စာသင္သား ေလာကတြင္ ၀ီကနဲေန ထိတာပဲ ဟု ေျပာစမွတ္ ျပဳၾကပါသည္။

အဘိဓမၼာက်မ္းမ်ားကို ဆက္လက္ သင္ၾကားရာတြင္မႈ အထိုက္အေလ်ာက္ အခက္အခဲမ်ားရိွေပသည္။ စာသင္သားေလာကတြင္ "က်မ္းႀကီးပ႒ာန္း က်မ္းငယ္ဆန္း က်မ္းလတ္ဓာတုကထာ" ဟု စာဖြဲ႕ခဲ့ၾကပါသည္။ ဆုိလိုသည္မွာ က်မ္းႀကီးတြင္ ပ႒ာန္းသည္ ခက္၍ က်မ္းလတ္တြင္ ဓာတုကထာ ခက္သည္ဟုဆိုပါသည္။ သို႔ရာတြင္ အဘိဓမၼာစာသင္သားတို႔ အခက္အခဲ ေတြ႔ေနၾကသည္မွာ ယမိုက္က်မ္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ လြယ္ရာမွ ခက္ရာသို႔ အစဥ္လိုက္ေဟာတယ္လို႔ အၾကမ္းယူမည္ဆိုလွ်င္ ယမိုက္က်မ္းသည္ ဒုတိယ အခက္ခဲအနက္နဲဆံုးက်မ္း ျဖစ္ေပေတာ့မည္။ လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးက ပါဠိေဒ၀ီဟု ေခၚေ၀ၚခဲ့ရသည့္ မစၥစ္ရီးေဒးဗစ္သည္ အဘိဓမၼပိဋကကို ေလ့လာဖူးေလသည္။ ပါဠိေဒ၀ီ အမ်ိဳးသမီးသည္ ယမိုက္၊ ပ႒ာန္း ပါဠိေတာ္မ်ားသို႔ ေရာက္ေသာအခါ အဘိဓမၼာ ေတာဂႏိုင္ထဲတြင္ မ်က္စိလည္ခဲ့ရ ဖူးေလပီ။ ထို႔ေၾကာင့္ "က်မ္းႀကီးပ႒ာန္း က်မ္းငယ္ဆန္း က်မ္းလတ္ဓာတုကထာ၊ အမည္မထြက္ ၾကားေခ်ာင္လ်က္ ပို၍ခက္တာ ယမိုက္ပါ" ဟု မွတ္သားရျပန္ပါသည္။

အဘိဓမၼပိဋကတြင္ ဓမၼကၡႏၶာေပါင္း(၄၂၀၀၀) ပါ၀င္၍ သုတၱန္ႏွင့္ ၀ိနည္းတို႔တြင္ (၂၁၀၀၀) စီပါ၀င္ရာ အဘိဓမၼာသည္ သုတၱန္တရားေတာ္ထက္ ဓမၼကၡႏၶာ အေရအတြက္ အားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ေဟာၾကားေသာ နည္းအေရအတြက္ အားျဖင့္လည္းေကာင္း ထူးျခားဆန္းၾကယ္မႈ၌ လည္းေကာင္း သာလြန္ပါသည္။ဆရာႀကီးေဒါက္တာမင္းတင္မြန္ ေရးသားသည့္ တကၠသိုလ္အဘိဓမၼာ စာအုပ္တြင္ အဘိဓမၼာေလ့လာသူတို႔သည္ ရုပ္နာမ္တို႔ကို ပိုင္းျခား၍ သိလာ၍
ကာလအပိုင္းအျခားျဖင့္ သကၠာယဒိ႒ိကိုပယ္ခြာထားသူမ်ားဟုပင္ ေရးသားထားေပရာ အဘိဓမၼာကို ေလ့လာရင္း သာသနာေတာ္ကို အဓြန္႔ရွည္စြာ တည္တံ့ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ၾကပါဟု တိုက္တြန္းႏိႈးေဆာ္ လိုက္ရေပသည္။ (ရဲမင္းသူ)

(၁) သၿဂိဳဟ္ေျဖဆိုရန္- သာသနာေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ ႏွစ္စဥ္ဒီဇင္ဘာတြင္က်င္းပ၊ သံုးပိုင္းလံုးေျဖဆိုလိုပါက ေျဖဆိုႏိုင္၊ သို႔မဟုတ္ တစ္ပိုင္းစီ ေျဖဆိုႏိုင္ပါသည္။ (အျခား သၿဂိဳဟ္စာေမးပြဲမ်ားလည္းရိွပါေသးသည္)

(၂) အဘိဓမၼတကၠသိုလ္- ဒီပလိုမာတန္းတြင္ အဆင့္(၃)ခုသတ္မွတ္ထား၍ Level တစ္ခုေအာင္ျမင္တိုင္း Certificate ခ်ီးျမွင့္ပါသည္။ Level-3 ေအာင္ျမင္ၿပီးပါက အဘိဓမၼဓရဘြဲ႕ (Superior Diploama in the Buddhist Abhidhamma) ခ်ီးျမွင့္ပါသည္။ (သၿဂိဳဟ္ႏွင့္ မာတိကာ၊ ဓာတုကထာ၊ ပုဂၢလပညတ္၊ ယမိုက္က်မ္းတို႔ကို တြဲဖက္သင္ၾကားေပးပါသည္)

(၃) အဘိဓမၼာျပန္႔ပြားေရးအသင္းႀကီးမွ စာေတာ္ျပန္ပြဲ - ႏွစ္စဥ္(၉)လပိုင္းတြင္က်င္းပ။ စာေတာ္ျပန္ပြဲအေၾကာင္းကို ႏွစ္ပတ္လည္ မဂၢဇင္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္အတိုင္း ေအာက္တြင္ ကူးယူေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါသည္-

အာဂံုစာျပန္ပြဲတြင္ တစ္ႀကိမ္ျပန္ဆိုရန္ ပါဠိေတာ္ စာမ်က္ႏွာ(၂၀)ခန္႔ (အၾကမ္းအားျဖင့္) သတ္မွတ္ေပးထားၿပီး စာျပန္ခ်ိန္ နာရီ၀က္ခန္႔ (အၾကမ္းအားျဖင့္) သတ္မွတ္ထားပါသည္။ အာဂံုျပန္ဆိုရသည့္ ပါဠိေတာ္ အနည္းအမ်ားအလိုက္ ျပန္ဆိုရမည့္ အၾကိမ္အေရအတြက္ကိုလည္း က်မ္းအလိုက္ၾကိဳတင္သတ္မွတ္ ေပးထားပါသည္။ က်မ္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားမွာ သံဃာေတာ္မ်ားအတြက္ အဘိဓမၼာ(၇)က်မ္း၊ ပါဠိေတာ္(၁၂)အုပ္၊ သီလရွင္မ်ားအတြက္ ေရွ႕အဘိဓမၼာ(၆)က်မ္းႏွင့္ ပ႒ာန္းကုသလတိက္၊ လူပုဂိၢဳလ္မ်ားအတြက္ မာတိကာ, ဓာတုကထာ, ယမိုက္(၁၀)က်မ္းလံုးႏွင့္ ပ႒ာန္းကုသလတိက္တို႔ ျဖစ္ၾကၿပီး ထိုသတ္မွတ္ခ်က္ကို (၁၅)ပိုင္းစီ အသီးသီး ခြဲစိတ္ေပးထားလ်က္ မိမိတို႔ႏွစ္သက္ရာ အပိုင္းကစ၍ မိမိတို႔တက္ႏုိင္သေလာက္
ပိုင္းျခားေျဖဆိုႏိုင္ၾကပါသည္။ (၅)ပိုင္းထိ ေအာင္ျမင္ပါက (စူဠ) အငယ္တန္း၊ (၁၀)ပိုင္းထိ ေအာင္ျမင္ပါက (မဇၥ်ိမ) အလတ္တန္း၊ (၁၅)ပိုင္းလံုး ေအာင္ျမင္ပါက (မဟာ) အႀကီးတန္း ေအာင္ျမင္သူဟု သတ္မွတ္လ်က္-

-သံဃာေတာ္မ်ားအတြက္ "အာဘိ ဓမၼိက အဂၢ၀ိသာရဒ ဉာဏ"ဘြဲ႕၊
-သီလရွင္မ်ားအတြက္ "အာဘိဓမၼိက၀ိပုလဉာဏိနီ" ဘြဲ႕၊
-လူပုဂၢိဳလ္မ်ားအတြက္ "အာဘိဓမၼိကကလ်ာဏဉာဏဓဇ" ဘြဲ႕မ်ားကို အတန္းလိုက္ အသီးသီး အပ္ႏွင္းဆပ္ကပ္ခ်ီးျမွင့္ပါသည္။

ျမတ္စြာဘုရား ေဟာၾကားေတာ္မူေသာ မူရင္းတရားေတာ္မ်ားကို နာယူသင္ၾကားရသျဖင့္ သင္တန္းတက္ေနစဥ္၌ တာ၀တိ`ံသာနတ္ျပည္၀ယ္ မိမိကိုယ္တိုင္ နတ္အျဖစ္ ျမတ္စြာဘုရားကိုယ္တိုင္ အဘိဓမၼာတရား ေဟာၾကားေနသည္ကို နာၾကားရဘိသကဲ့သို႔ ခံစားရၿပီး အပါယ္ေဘးမွ လြတ္ကင္းကာ ပညာပါရမီရင့္သန္၍ မဂ္ဖိုလ္နိဗၺာန္ ဧကန္ရေတာ့မည္ဟု ယံုၾကည္စိတ္မ်ား တဖြားဖြားျဖစ္ေပၚပါသည္။ စာျပန္ပြဲ ေျဖဆိုစဥ္၌လည္း စာစစ္ဆရာေတာ္ေရွ႕တြင္ မိမိကိုယ္တိုင္ ဘုရားေဟာပါဠိေတာ္ကို ရြတ္ဆိုျပန္ဆိုရျခင္းျဖစ္၍ မိမိကိုယ္တိုင္ သာသနာအရွည္တည္တံ့ေရးအတြက္ သံဂါယနာတင္ပြဲ ပါ၀င္ဆင္ႏႊဲေနရဘိသကဲ့သို႔ ခံစားရၿပီး သန္႔ရွင္းၾကည္လင္ေသာ မဟာကုသိုလ္မ်ား တစ္ဖြားဖြား ျဖစ္ေပၚရျပန္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဤအခြင့္အေရးမ်ား ဤအရသာထူးမ်ား ကိုယ္တိုင္ခံစားရရိွေစရန္ သင္ယူအားထုတ္ၾကပါရန္ တိုက္တြန္းရပါသည္။ အဘိဓမၼာျပန္႔ပြားေရးအသင္းႀကီး၏ အလြန္မြန္ျမတ္ေသာ ဤလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ တိုးတက္စည္ပင္ၿပီး ႏွစ္(၆၀)မွသည္ ႏွစ္(၆၀၀)မက ဆက္လက္သယ္ပိုး ေဆာင္ရြက္သြားႏိုင္ပါေစဟု ဆႏၵျပဳလိုက္ရပါသည္။ (ဦးတင္ထြဋ္- အဘိဓမၼာျပန္႔ပြားေရးအသင္းႀကီး၏ ႏွစ္၆၀ျပည့္အထိမ္းအမွတ္စာေစာင္မွ)

သၿဂိဳဟ္ေလ့လာရန္ ဤစာအုပ္ႏွင့္ အေခြမ်ားေလ့လာသင့္-
ဆရာေတာ္သီလာနႏၵာဘိ၀ံသ http://dhammadownload.com/Dr-Silananda-Bhivamsa-abhidhammaInMyanmar.htm

တကၠသိုလ္အဘိဓမၼာ dhammadownload.com/File-Library/DrMehmTinMon/DrMehmTinMon-AhPhoTanSoneBaWaPyanaAbidhamma123.pdf

ဆရာမႀကီးေဒၚခင္လွတင္ http://dhammadownload.com/DhammaByuharDawKhinHlaTin-mp3.htm

ဦး၀ါယာမသာရ http://dhammadownload.com/UWarYaMaTharRa-abhidhammaInMyanmar.htm

အဘိဓမၼလက္ေဆာင္ dhammadownload.com/File-Libra